Басимон келтирган ва солиҳ амалларни
қилганларгина равзада 
хурсандчилик қилурлар.

Бош саҳифа / Ақида

Ақида

Аҳли сунна олимлари асрлар оша Ашъарий ва Мотуридий ақийда мазҳабида бўлганлар (саккизинчи мақола)

Юқоридаги сатрларда Ашъарий ва Мотуридий ақийда мадрасаларининг тарихи, моҳияти ва бу хусусда уламоларнинг фикрларини ўрганиб ўтдик. Энди эса айнан ушбу ақийдавий мазҳабларга мансуб олимлар ҳақида сўз юритамиз. Ислом уламоларининг сийратларини ва асарларини чуқур ўрганилса, уларнинг кўпчилиги ушбу икки ақийда мазҳабидан бирига эргашгани маълум бўлади. Мисол тариқасида тафсир, Қуръон илмлари, ҳадис, …

Давоми »

Aшъарий ва Мотуридий мазҳаблари ҳақида ҳамаср уламоларнинг фикрлари (еттинчи мақола)

Шайх Муҳаммад ибн Aлий ибн Муҳаммад Боитийя «Ғоятул-муно Сафийнатун-нажаҳ» китобида шундай дейди: «Aҳли сунна ва жамоа мазҳаби эътиқоддаги Ашъарий ва Мотуридий мазҳабларидир. Улар аҳли илмларнинг, диннинг асосларида (ақийдада) ва фаръларида (фиқҳда) сўзларига суяниладиган зотларнинг жумҳуридир. Шофеъийлар, Моликийлар ва Ҳанбалийларнинг етакчилари эътиқодда имом Абу Мусо Ашъарий розияллоҳу анҳунинг мазҳабидадир. Ҳанафийларнинг барчаси …

Давоми »

Aшъарий ва Мотуридий мазҳаблари ҳақида қадимги уламоларнинг фикрлари (олтинчи мақола)

Имом Aбдуллоҳ ибн Aлавий Ҳаддод (ваф. 1132 ) ўзининг «Найлул-маром шарҳу ақийдатул-Ислом» асарида шундай дейди: «Билингки, Ашъарийларнинг эътиқоддаги мазҳаби ислом умматининг ‒ уламолари-ю оммасининг жумҳури эътиқод қилган ақийдадир. Чунки уларга мансуб кишилар асрлар давомида турли илмлар мутахассисларининг имомлари бўлишган. Улар тавҳид, калом, тафсир, қироат, фиқҳ, усули фиқҳ, ҳадис ва ҳадис …

Давоми »

Aшъарий ва Мотуридий мазҳаблари ҳақида қадимги уламоларнинг фикрлари (бешинчи мақола)

Имом Муслиҳуддин Кисталий (ваф. 901) ўзининг «Шарҳи ақоидун-насафийя» асарига битган хошиясида айтади: «Хуросон, Ироқ, Шом ва бошқа кўп ўлкалардаги кенг тарқаган аҳли сунна ва жамоа Ашъарийлар бўлиб, Aбу Ҳасан Aшъарийнинг асҳобларидир. У киши Aбу Aлий Жибоийга тескари чиқиб, унинг мазҳабидан суннатга, яъни Набий соллалоҳу алайҳи васалламнинг йўлларига ва жамоага, яъни …

Давоми »

Aшъарий ва Мотуридий мазҳаблари ҳақида қадимги уламоларнинг фикрлари (тўртинчи мақола)

Тожуддин Субкий ўзининг «Муъийдун-ниъам ва мубидун-ниқам» номли китобида шундай дейди: «Ҳанафийлар, Шофеъийлар, Моликийлар ва Ҳанбалийларнинг фузалолари, Aллоҳга ҳамд бўлсинки, ақийдада бир ёқадан бош чиқарганлар. Барчалари аҳли сунна ва жамоа эътиқодидирлар. Улар Суннат шайхи Aбу Ҳасан Aшъарий раҳимаҳуллоҳнинг йўлида Aллоҳни танийдилар. Фақатгина Ҳанафий ва Шофеъийлардан айрим тентираганлари бу йўлдан оғиб, мужассималарга …

Давоми »

Aшъарий ва Мотуридий мазҳаблари ҳақида қадимги уламоларнинг фикрлари (учинчи мақола)

Имом Aшъарий тобеларининг 3-табақасидан ҳисобланган буюк муҳаддис Ҳофиз Aбу Бакр Байҳақий (ваф. 458 ҳ.) раҳматуллоҳи алайҳ айтади: «Шайхимиз имом Aбу Ҳасан Aшъарий Aллоҳнинг динида бирор янгилик пайдо қилгани йўқ, бирор бидъат тўқиб чиқаргани ҳам йўқ, балки саҳоба ва тобеийлар, улардан кейинги имомларнинг дин асослари борасида айтган сўзларини тутиб, уларни қувватлаб, …

Давоми »

Ашъарий ва Мотуридий ақийда мазҳабларининг вужудга келиши (иккинчи мақола)

Аввалги самовий китоблар ўзгартирилишидан ташқари, уларни тушуниш борасида ҳам янглишиш, хато талқин этиш ҳолатлари кўпайиши натижасида ушбу китобларга иймон келтирган умматларда нафақат амал бобида, балки ақийда бобида ҳам ҳақдан оғиш юз берди. Хусусан, яҳудийлар Аллоҳ таолога нисбатан беодоблик қилиб, У Зотга жисм исбот қилишди. Уларнинг бундай тасарруфлари нафси ҳавога эргашишнинг …

Давоми »

Ашъарий ва Мотуридий ақийда мазҳаблари ва уларга мансуб уламолар ҳақида

Сўнги пайтларда минг йилдан бери аҳли сунна ва жамоанинг ақийда мадрасаларида деб эътироф этиб келинган эътиқод мазҳабларини ўзича танқид қилиб, аҳли суннадан ташқари деб давъо қиладиганлар кўпайиб қолди. Айрим ўзини билмаганлар бутун уммат имоми деб тан олган зотларни чаласаводларча танқид қилиб, таҳлил қилиб, омманинг бошини айлантиришга тушди. Табиийки, бу ҳақда …

Давоми »

Буюк аллома Абу Мансур Мотуридий насиҳатлари

Шайх Абу Мансур Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Маҳмуд Мотуридий тахминан 870 йили ҳозирги Самарқанд вилоятининг Мотурид қишлоғида туғилиб, 975 йили вафот этган. У Самарқанднинг Чокардиза қабристонига дафн этилган. Мотуридий хусусий муаллимларда, сўнгра эса Самарқанд мадрасаларида таҳсил кўрган. Олим умр бўйи Самарқанд мадрасаларида мударрислик қилган. Мотуридий “Китоб – ат тавҳид”, “Китоб …

Давоми »

АЛЛОҲДАН БОШҚАГА САЖДА ҚИЛИШ ҲУКМИ

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Мен айтаман: Мазкур бобдаги ҳадислар Аллоҳдан бошқага сажда қилишнинг жоиз эмаслигига ҳужжат сифатида далил бўлади. Яна шунга далолат қиладики, сажда Боқий илоҳга хосдир! Фоний бўлмиш кимса бунга салоҳиятли эмас, хоҳ у набий бўлсин, хоҳ валий бўлсин, хоҳ тирик бўлсин, хоҳ ўлган бўлсин.

Давоми »